हामीले आफ्नो आइफोनमा दिनहुँ कैयन् मेसेजहरु प्राप्त गरिरहेका हुन्छौँ, र ती मध्ये कतिपय काम लाग्ने नहुन सक्दछन् । त्यस्ता अनुपयोगी मेसेजहरुलाई हामीले डिलिट गर्दछौँ र सबैलाई एकैचोटी डिलिट गर्नका लागि धेरै मेसेज एकैपटक सेलेक्ट गर्दछौँ । तर यसो गर्दा कहिलेकाहीँ काम लाग्ने महत्वपूर्ण मेसेज पनि डिलिट हुन जान्छ । त्यस्तै कतिपय बेला आइफोन चलाइरहँदा भुलवस टेक्स्ट मेसेजहरु डिलिट हुन सक्दछन् । त्यसरी मेटिएका मेसेजहरु फिर्ता ल्याउनु आवश्यक हुनसक्दछ । तर कसरी ?
हामीले आफ्नो आइफोनमा दिनहुँ कैयन् मेसेजहरु प्राप्त गरिरहेका हुन्छौँ, र ती मध्ये कतिपय काम लाग्ने नहुन सक्दछन् । त्यस्ता अनुपयोगी मेसेजहरुलाई हामीले डिलिट गर्दछौँ र सबैलाई एकैचोटी डिलिट गर्नका लागि धेरै मेसेज एकैपटक सेलेक्ट गर्दछौँ । तर यसो गर्दा कहिलेकाहीँ काम लाग्ने महत्वपूर्ण मेसेज पनि डिलिट हुन जान्छ । त्यस्तै कतिपय बेला आइफोन चलाइरहँदा भुलवस टेक्स्ट मेसेजहरु डिलिट हुन सक्दछन् । त्यसरी मेटिएका मेसेजहरु फिर्ता ल्याउनु आवश्यक हुनसक्दछ । तर कसरी ?
नेपाल सरकारले सन २०१९ सम्ममा दादुरा उन्मुलन गर्ने लक्ष्य राखेता पनि बेलाबेलामा प्रकोप देखिने भईरहदा हाललाई सन २०२३ सम्ममा उन्मुलन गर्ने लक्ष्य सारिएको थियो। तर केही दिनदेखि बाँकेको नेपालगन्जमा प्रकोप देखिएको छ। आउनुहोस् आजको यस अंकमा दादुरा रोग सम्बन्धी केही जानिराखौ।
दादुरा के हो? दादुरा मिजल्स भाईरसको कारणबाट अति छिटो सर्ने संक्रामक भाईरल रोग हो। यी रोगहरू सामन्यतया ५ वर्ष मुनिका बालबालिकामा धेरै लाग्दछ र छिट्टै महामारीको रुप पनि लिन सक्दछ।
नेवारी भोजनको पारखी हुनुहुन्छ भने ‘भुटु’ त पुग्नैपर्छ । तिक्खर बफ छोयला, कचेला, भुटन, फोक्सो फ्राइ, जिब्रो फ्राइ, सुकुटी अनि धनियाँ र गोलभेंडाको अचार । त्यसमा चिउरा थपेपछि अरु के चाहियो ?
परम्परागत नेवारी मासुको यो थालीले आगन्तुकलाई तृप्त तुल्याउँछ । नेवारी मिट प्लाटर अर्थात् मासुको थाली मात्र होइन, अरु थुप्रै नेवारी स्वाद चाख्नका लागि पनि भुटु गज्जब गन्तव्य हुनसक्छ । भनिहालौं, भुटु बुटिक रेस्टुरेन्ट पुग्न तपाईंले ठमेलको चर्चित रात्रिक्लब एलओडीलाई पछ्याए हुन्छ । एलओडीको मूल गेटबाट थोरै अगाडि बढ्नासाथ भुटुको प्रवेशद्वारमै पुग्नुहुनेछ ।
‘भुटु’ खासमा नेवारी पाकशाला हो । भुटुको अर्थ नै परम्परागत नेवारी चुल्हो हो । यसका सञ्चालक राजु सिंह भन्छन्, ‘नेवारी भान्सामा जस्तै हामीले परम्परागत ढंगले विभिन्न परिकार पस्किएका छौं ।’ खासगरी नेवारी व्यन्जनमा खोकनाको तेल, घरमै पिसेको मरमसला प्रयोग गरिन्छ ।
थाहा भएकै कुरा हो, नेपालको भोजन भण्डारमा नेवारी व्यञ्जनको आफ्नो विशिष्ट स्थान छ । समयबजी, छोयला, कचिला, बारा, चटामरी, यमोरी जस्ता परम्परागत व्यञ्जन नेवारी भान्साबाट अहिले पाँचतारे होटलदेखि विश्वका कतिपय रेस्टुरेन्टसम्म फैलिसकेको छ । नुनिलो, पिरो, टर्रो, अमिलो स्वाद मिश्रित नेवारी व्यञ्जन नेपाली पाकशालाको मौलिक परिचय पनि हो ।
नेवारी भोजनको पारखी हुनुहुन्छ भने ‘भुटु’ त पुग्नैपर्छ । तिक्खर बफ छोयला, कचेला, भुटन, फोक्सो फ्राइ, जिब्रो फ्राइ, सुकुटी अनि धनियाँ र गोलभेंडाको अचार । त्यसमा चिउरा थपेपछि अरु के चाहियो ?
परम्परागत नेवारी मासुको यो थालीले आगन्तुकलाई तृप्त तुल्याउँछ । नेवारी मिट प्लाटर अर्थात् मासुको थाली मात्र होइन, अरु थुप्रै नेवारी स्वाद चाख्नका लागि पनि भुटु गज्जब गन्तव्य हुनसक्छ । भनिहालौं, भुटु बुटिक रेस्टुरेन्ट पुग्न तपाईंले ठमेलको चर्चित रात्रिक्लब एलओडीलाई पछ्याए हुन्छ । एलओडीको मूल गेटबाट थोरै अगाडि बढ्नासाथ भुटुको प्रवेशद्वारमै पुग्नुहुनेछ ।
‘भुटु’ खासमा नेवारी पाकशाला हो । भुटुको अर्थ नै परम्परागत नेवारी चुल्हो हो । यसका सञ्चालक राजु सिंह भन्छन्, ‘नेवारी भान्सामा जस्तै हामीले परम्परागत ढंगले विभिन्न परिकार पस्किएका छौं ।’ खासगरी नेवारी व्यन्जनमा खोकनाको तेल, घरमै पिसेको मरमसला प्रयोग गरिन्छ ।
थाहा भएकै कुरा हो, नेपालको भोजन भण्डारमा नेवारी व्यञ्जनको आफ्नो विशिष्ट स्थान छ । समयबजी, छोयला, कचिला, बारा, चटामरी, यमोरी जस्ता परम्परागत व्यञ्जन नेवारी भान्साबाट अहिले पाँचतारे होटलदेखि विश्वका कतिपय रेस्टुरेन्टसम्म फैलिसकेको छ । नुनिलो, पिरो, टर्रो, अमिलो स्वाद मिश्रित नेवारी व्यञ्जन नेपाली पाकशालाको मौलिक परिचय पनि हो ।
नेवारी भोजनको पारखी हुनुहुन्छ भने ‘भुटु’ त पुग्नैपर्छ । तिक्खर बफ छोयला, कचेला, भुटन, फोक्सो फ्राइ, जिब्रो फ्राइ, सुकुटी अनि धनियाँ र गोलभेंडाको अचार । त्यसमा चिउरा थपेपछि अरु के चाहियो ?
परम्परागत नेवारी मासुको यो थालीले आगन्तुकलाई तृप्त तुल्याउँछ । नेवारी मिट प्लाटर अर्थात् मासुको थाली मात्र होइन, अरु थुप्रै नेवारी स्वाद चाख्नका लागि पनि भुटु गज्जब गन्तव्य हुनसक्छ । भनिहालौं, भुटु बुटिक रेस्टुरेन्ट पुग्न तपाईंले ठमेलको चर्चित रात्रिक्लब एलओडीलाई पछ्याए हुन्छ । एलओडीको मूल गेटबाट थोरै अगाडि बढ्नासाथ भुटुको प्रवेशद्वारमै पुग्नुहुनेछ ।
‘भुटु’ खासमा नेवारी पाकशाला हो । भुटुको अर्थ नै परम्परागत नेवारी चुल्हो हो । यसका सञ्चालक राजु सिंह भन्छन्, ‘नेवारी भान्सामा जस्तै हामीले परम्परागत ढंगले विभिन्न परिकार पस्किएका छौं ।’ खासगरी नेवारी व्यन्जनमा खोकनाको तेल, घरमै पिसेको मरमसला प्रयोग गरिन्छ ।
थाहा भएकै कुरा हो, नेपालको भोजन भण्डारमा नेवारी व्यञ्जनको आफ्नो विशिष्ट स्थान छ । समयबजी, छोयला, कचिला, बारा, चटामरी, यमोरी जस्ता परम्परागत व्यञ्जन नेवारी भान्साबाट अहिले पाँचतारे होटलदेखि विश्वका कतिपय रेस्टुरेन्टसम्म फैलिसकेको छ । नुनिलो, पिरो, टर्रो, अमिलो स्वाद मिश्रित नेवारी व्यञ्जन नेपाली पाकशालाको मौलिक परिचय पनि हो ।
के तपाईँले कुनै फेसबुक साथीको स्टोरीमा झुक्किएर इमोजी रियाक्ट गर्नुभएको छ ? वा एउटा इमोजीको सट्टामा अर्को अर्थ लाग्ने इमोजी पठाउनु भएको पो छ कि ? त्यस्तो अवस्थामा के गर्नुहुन्छ ?
यदि आफ्नो रियाक्सन तत्काल हटाउन चाहनुहुन्छ भने यो सम्भव छ । फेसबुक पोस्ट वा मेसेजमा रियाक्सन हटाउन मिलेजस्तै फेसबुक स्टोरीमा पनि रियाक्सन हटाउन सकिन्छ । आज हामी यही विषयमा जानकारी दिँदैछौं:
एक अध्ययनबाट रमाइलो तथ्य बाहिर आएको छ- ‘अक्सर दम्पतीबीच वर्षमा औसत ३६५ पटक नै ठाकठुक पर्छ ।’ सबै दम्पतीको हकमा यस्तो नहोला । यद्यपि अधिकांश दम्पतीबीच कुनै न कुनै निहुँमा मतभेद भइरहेकै हुन्छ ।
यस्तो दम्पती दुर्लभ होलान्, जसको श्रीमान् र श्रीमतीबीच मतभेद, मनमुटाव, ठाकठुक वा झगडा पर्दैन । कसरी यसको अपवाद हुनसक्थे नेपाली दम्पती पनि ।
दम्पतीबीच हुने झगडाका दुई रूप हुन्छ । एक किसिमको झगडा, जसले दम्पतीबीचको असमझदारी हटाउने काम गर्छ । र, उनीहरूको सम्बन्धलाई थप परिपक्व बनाउँदै लैजान्छ ।
अर्को किसिमको झगडा, जसले उनीहरूबीच वैमनस्यको बीज रोप्छ । र, उनीहरूको सम्बन्ध क्रमशः कमजोर हुँदै जान्छ । झगडा हुनु स्वाभाविक हो, जब त्यो सही निष्कर्षमा पुग्छ ।
अब लागौं, मूल विषयतर्फ । अक्सर नेपाली दम्पतीबीच के कुरामा मतभेद हुन्छ ? कुन कुरालाई लिएर उनीहरू ठाकठुक गर्छन् ?
गर्भवतीले सेवन गर्ने खानेकुरा, गर्ने व्यवहार, भोग्ने दिनचर्या, सोच्ने शैली सबैको प्रभाव गर्भको बच्चामा पर्छ । त्यसैले जब गर्भ रहन्छ, खानपान र जीवनशैलीमा सतर्कता अपनाउनै पर्छ ।
गर्भावस्थामा स्वस्थ र सन्तुलित खानपान गर्नुपर्छ । गर्भावस्थामा मदिरा सेवन गर्नु हुँदैन । गर्भावस्थामा आमाले खाने खानेकुराले गर्भको बच्चाको विकासमा प्रभाव पार्छ ।
गर्भको बच्चालाई मदिराको असर
गर्भावस्थामा मदिरापान गर्दा गर्भको बच्चामा प्रत्यक्ष असर गर्छ । यो बेला आमाबाट सालमार्फत बच्चाले जति पनि पौष्टिक तत्त्व पाउनुपर्ने हो मदिरापान गर्ने आमाबाट त्यति पौष्टिक तत्त्व प्राप्त गर्न सक्दैन । मदिरापानले सालको नलीलाई साँघुरो बनाउँछ । जसले गर्दा सालमार्फत बच्चामा अक्सिजन, पौष्टिक तत्त्वहरू पुग्न पाउँदैन र बच्चाको विकास राम्ररी हुन पाउँदैन ।
गर्भावस्थामा मदिरापान गर्दा बच्चाको शारीरिक तथा मानसिक विकास राम्ररी नहुने, समयभन्दा अगाडि नै बच्चा डेलिभरी हुने जस्ता समस्या देखा पर्छन् । कुनै बच्चाको टाउको ठूलो र शरीर चाहिं सानो हुने समस्या पनि हुन्छ ।
बच्चामा देखिन सक्छ मानसिक विकार
आमाले रक्सी पिउँदा गर्भको बच्चाको मानसिक विकासमा पनि केही न केही असर गर्छ । बच्चा जन्मिने बित्तिकै नरुने, अलि सुस्त हुने, पछि कुनै कुरामा एकाग्र नहुनेजस्ता समस्या देखिन्छन् । जन्मिने बित्तिकै समस्या नदेखिएका बच्चा पछि एकोहोरो हुने, सुस्त हुने हुन सक्छ ।
पटक्कै पिउन हुन्न
गर्भावस्थामा रक्सी पटक्कै नपिएको राम्रो हो । यसले आमा र बच्चा दुवैको स्वास्थ्यमा असर गर्न सक्ने भएकाले रक्सी, चुरोट नपिउनु नै उचित हुन्छ ।
गर्भावस्थामा चुरोट खाँदा चाहिं गर्भको बच्चामा के कस्तो हानि पुग्न सक्छ ?
चुरोटमा निकोटिनको मात्रा धेरै हुन्छ र त्यो निकोटिनले रक्तनलीहरूलाई ब्लक गर्छ र बच्चाको विकासको लागि चाहिने सम्पूर्ण कुराहरू बच्चासम्म पुग्दैन, त्यसपछि बच्चाको विकास पनि राम्ररी हुन पाउँदैन ।
गर्भावस्थामा आफूखुसी एन्टिबायोटिक खानै हुन्न
गर्भावस्थामा कुनै समस्या भएर चिकित्सकको सल्लाह लिएर कुनै पनि औषधि तथा एन्टिबायोटिकको सेवन गरेको छ भने असर गर्दैन । तर आफूखुसी एन्टिबायोटिकको सेवन गर्दा भने बच्चाको विकास राम्ररी नहुने, मुटुमा समस्या देखा पर्ने, कानको हड्डी कमजोर हुने, आँखा कमजोर हुने लगायत समस्या देखा पर्छन् ।
आमाको खानाअनुसार शिशुको विकास
गर्भमा रहेको शिशुले आफ्नो आमाले खाएको खानाबाट नै पौष्टिक तत्त्व पाएर हुर्कन्छन् । गर्भधारणदेखि नै आमाले दिनहुँ खाने साविक खानाका साथै एकपटक थप पौष्टिक तथा सन्तुलित खाना खानुपर्छ ।
आमाले खानाबाट सम्पूर्ण पौष्टिक तत्त्वहरू पाएर नै बच्चाको मेरुदण्ड, स्नायु र मस्तिष्क लगायत सम्पूर्ण अंगको विकास हुने भएकाले आमाले खानपानमा विशेष ध्यान दिनुपर्छ ।
गर्भावस्थामा घरमा बनेको ताजा र स्वास्थ्यकर खानेकुरा खानुपर्छ । जंकफुड त यो बेला खानै हुँदैन । यस्ता खानेकुराले पोषणको मात्रा कम हुन्छ र आमा बच्चा दुवैको स्वास्थ्यमा प्रतिकूल असर गर्न सक्छ । गर्भवती अवस्थामा प्याकेट फुड, जंकफुड र रसायनयुक्त खानेकुरा खाँदा त्यसमा भएको रसायनले बच्चालाई असर गर्न सक्छ ।
फलफूलमा मेवा र टिमुर पनि गर्भवतीले नखाएको राम्रो हो, यसले पनि बच्चाको स्वास्थ्यमा असर गर्छ ।
गर्भावस्थामा कस्तो खानपान जरुरी ?
गर्भावस्थामा सन्तुलित र स्वास्थ्य आहार महत्त्वपूर्ण हुन्छ । गर्भवती महिलाले बाहिर होटल– रेस्टुरेन्टको भन्दा पनि घरमै बनेको खानेकुरा खानुपर्छ । पर्याप्त मात्रामा सब्जी वा फल र केही मात्रामा रोटी, चामलले भरपुर आहार लिनुपर्छ । यसबेला प्रोटिनको जरुरी हुन्छ, जो माछा, मासु, अण्डा, मेवा, दालबाट मिल्छ ।
गर्भवतीले प्रतिदिन दूध एवं दुग्धजन्य उत्पादन सेवन गर्नुपर्छ । क्याल्सियमयुक्त स्रोत बदाम, राजमा, सोया दूध, सोयाबिन पनिर लगायत सन्तुलित र स्वास्थ्यकर खानपान जरुरी हुन्छ ।
सहरको व्यस्त जीवनशैली, दिनभरको दौडधुप र तनाव । शरीर र मन दुवैले ‘रिफ्रेसमेन्ट’ चाहिरहेको हुन्छ । यस्तो अवस्थामा हाइकिङमा निस्किनु राम्रो विकल्प हुन सक्छ ।
नयाँ ठाउँको अवलोकनले मान्छेको मानसिक थकान मेटाउनुका साथै शरीरलाई पनि चुस्त राख्न मद्दत गर्छ । पछिल्लो समय हाइकिङमा निस्किनेहरुको संख्या बढेको छ ।
अहिले जाडोको समय छ । यो मौसममा यसै पनि व्यायाम गर्न जाँगर चल्दैन, जसले शरीर चुस्त हुन पाएको छैन । त्यसैले जाडो मौसममा हाइकिङको महत्व अझ बढ्छ । काठमाडौं उपत्यकामा रहेका केही हाइङि गन्तव्यको यहाँ चर्चा गरिएको छ ।
LOOKS CAFE 