थकान र मानसिक स्वास्थ्यः के हो ‘बर्नआउट’, चरम थकान कसरी थाहा पाउने, यसबाट जोगिने कसरी?

कार्यालयमा एक्लै ल्यापटपमा काम गर्दा तनावमा देखिएकी एक महिला
तस्बिरको क्याप्शन, विश्व स्वास्थ्य संगठनले बर्नआउटलाई कामको तनावसँग जोडिएको एककिसिमको लक्षण भनी व्याख्या गरेको छ

सन् १९७० को दशकको सुरुतिर तपाईँले म “बर्नआउट” बाट पीडित छु भनेको भए मानिसहरूले कुरा नबुझेर आँखीभौँ उचालेर तपाईँलाई शंकापूर्ण नजरले हेर्न सक्थे। 

त्यतिबेला लागुऔषध प्रयोगकर्ताले अनुभव गर्ने असरलाई अनौपचारिक रूपमा व्याख्या गर्न उक्त शब्दको प्रयोग गरिन्थ्यो जुन साधरणतया मानसिक अवस्थासँग सम्बन्धित थियो। 

यद्यपि, सन् १९७४ मा न्यूयोर्क सहरमा जर्मन-अमेरिकी मनोविद् हर्बर्ट फ्रोयडेनबर्गरले ‘बर्नआउटको समस्या पहिलो पटक पहिचान गरेका हुन्। 

लागुऔषधका अम्मली र घरविहीन मानिसहरूको उपचार गरिने क्लिनिकमा उनले बर्नआउटको पहिचान गरेका थिए।

क्लिनिकका स्वयंसेवीहरू पनि सङ्घर्ष गरिरहेका थिए। उनीहरूको काम सघन थियो, धेरैले काममा भावनात्मक रूपमा थकित र निरुत्साहित हुन थालेको बताएका थिए। 

कुनै बेला आफ्नो जागिर मन परेपनि पछि भने जागिरप्रति वितृष्णा पैदा भएर निन्दक बनेका थिए। 

बिरामीलाई दिनुपर्ने ध्यान उनीहरूले दिइरहेका थिएनन्। फ्रोयडेनबर्गरले यो नयाँ अवस्था ‘धेरै कामका कारण हुने थकानको अवस्था’ लाई नै “बर्नआउट” भनी व्याख्या गरेका छन्।

Continue reading थकान र मानसिक स्वास्थ्यः के हो ‘बर्नआउट’, चरम थकान कसरी थाहा पाउने, यसबाट जोगिने कसरी?

युट्युबबाट भिडियो डाउनलोड कसरी गर्ने ?

काठमाडौं । भिडियो स्ट्रिमिङ प्लाटफर्म युट्युबले प्रयोगकर्तालाई अफलाइनमा भिडियो हेर्नका लागि भनेर भिडियो डाउनलोड गर्ने सुविधा प्रदान गरेको हुन्छ । यद्यपि यसमा केही सीमाहरु भने हुन्छन् । स्मार्टफोन प्रयोगकर्ता जो युट्युबको निशुल्क प्रयोगकर्ता हुन् उनीहरुका लागि ७२० पिक्सेल रिजोलुसनमा युट्युब भिडियो डाउनलोड गर्ने सुविधा हुन्छ ।

जबकि प्रिमियम प्रयोगकर्ताले भने पूर्ण रिजोलुसनमा भिडियो डाउनलोड गर्न सक्दछन् । युट्युब भिडियो डाउनलोडको सुविधा स्मार्टफोनमा जस्त डेस्कटपमा पनि रहेको छ । यद्यपि सबै युट्युब भिडियोहरु डाउनलोड गर्न भने सकिँदैन । सेट गरिएका तथा युट्युब च्यानलबाटै Private viewing निस्क्रिय पारिएका भिडियोहरु डाउनलोड गर्न सकिँदैन ।

स्मार्टफोनमा युट्युब भिडियो कसरी डाउनलोड गर्ने ?

Continue reading युट्युबबाट भिडियो डाउनलोड कसरी गर्ने ?

अग्लो सिरानी राख्ने बानी छ भने होसियार हुनुहोस्


health

इन्टरनेट र सामाजिक सञ्जालको यो युगमा मानिसले जानेर नजानी धेरै गल्ती गरिरहेका छन् । यी मध्ये एउटा अग्लो तकिया लगाउने गल्ती हो। पहिले पनि मानिसहरू अग्लो सिरानी वा सिरानी माथि राखेर सुत्ने गर्दथे तर अहिले मानिसहरू ओछ्यानमा सुतेर घण्टौँसम्म मोबाइल चलाउन सिरानी उठाउने गर्छन् । तर तपाईँलाई यो थाहा पाउँदा छक्क पर्नुहुनेछ कि यसो गर्दा तपाईँको स्वास्थ्यलाई धेरै हानी हुन्छ। यदि तपाईँलाई पनि अग्लो सिरानी राखेर सुत्ने वा घण्टौँसम्म सुत्ने बानी छ भने तुरुन्तै परिवर्तन गर्नुहोस् । नत्र तपाईँलाई धेरै रोग लाग्ने छ जसले तपाईँलाई जीवनभर छाड्दैन ।

Continue reading अग्लो सिरानी राख्ने बानी छ भने होसियार हुनुहोस्

शरीरको कुन बिन्दुमा दबाउँदा कुन समस्या निको हुन्छ ?

चिनियाँ पूर्वीय चिकित्सामा प्रचलित विभिन्न विधिमध्ये अकुप्रेसर, अकुपञ्चर र रिफेक्सलोजी पनि हो । योग चिकित्सामा विभिन्न नाडीहरू भने जस्तै चिनियाँ पूर्वीय  चिकित्साअनुसार विभिन्न मेरिडियन शरीरमा यत्रतत्र बगिरहेका हुन्छन् ।

त्यस अवस्थामा हाम्रो शरीरमा विभिन्न गाँठाहरु उत्पन्न भएका हुन्छन् । शरीरमा सकारात्मक र नकारात्मक ऊर्जा बगिरहेको अवस्थामा हामीले कुनै बिन्दुमा थिच्दा धेरै प्रकारका स्वास्थ्यलाभ मिल्छ ।

अकुप्रेसरमा विभिन्न खालमा पोइन्टहरु हुन्छन् । जसको रिफ्लेक्स पोइन्ट, आसी पोइन्ट, मोट पोइन्ट जस्ता नाम छन् । रिफ्लेक्स पोइन्ट हात, खुट्टा र कानमा हुन्छ । शरीरको बनोट जस्तो त्यस्तो बनावट हाम्रो हात–खुट्टामा पनि हुन्छ ।

अकुप्रेसर एउटा सरल चिकित्सा पद्धति हो । यसलाई घरमै प्राथमिक उपचारको रूपमा गर्न सकिन्छ । शरीरको विभिन्न अंगमा रहेका पोइन्टहरुलाई दबाएर विभिन्न स्वास्थ्यलाभ लिन सकिन्छ ।

Continue reading शरीरको कुन बिन्दुमा दबाउँदा कुन समस्या निको हुन्छ ?

दादुरा रोग: सर्ने तरिका र रोकथामका उपाय

दादुरा एक संक्रामक रोग हो। जुन भाइरसको कारणले गर्दा हुन्छ। यो भाइरस पारा–म्याक्सो समूह अन्तर्गत पर्दछ। यो रोग कुनै पनि उमेरको मानिसलाई हुन सक्ने भएपनि पाँच वर्ष मुनिका बालबालिकामा बढी देखिन्छ। निकै संक्रामक हुनाले छिट्टै महामारीको रुप लिन सक्छ।

दादुरा सर्ने तरिका
दादुरा सामान्यतया प्रत्यक्ष सम्पर्क र हावा मार्फत सर्दछ। भाइरसले श्वासप्रश्वास नलीमा संक्रमण गर्छ र शरीरभरी फैलिन्छ। यो भाइरस मानिसमा मात्र सर्छ। हालसम्म अन्य जीवमा देखिएको छैन। 

दादुराको लक्षणहरु
दादुराको पहिलो लक्षण भनेको उच्च ज्वरो हो। जुन भाइरसको सम्पर्कमा आएको १० देखि १२ दिनपछि सुरु हुन्छ र ४ देखि ७ दिनसम्म रहन्छ। 
ज्वरोसँगै बिरामीको नाकबाट पानी बग्ने, खोकी लाग्ने र आँखा रातो हुने गर्छ। यस रोगमा देखापर्ने मुख्य लक्षणका आधारमा थ्रि सी डिजिज (कफ, कोर्जा र कन्जस्टीटिभ) पनि भनिन्छ। बिरामीसँग सम्पर्कमा आएको १४ दिनपछि शरीरमा बिमिराहरु देखिन्छ। पहिलो चरणमा गालाभित्र सेतो दाग देखिन्छ। त्यसपछि कानको पछाडी हुँदै अनुहार, घाँटी गर्दै हात, खुट्टा र शरीरभरी फैलिन्छ। 

जटिलताहरु 
गम्भीर जटिलताहरु पाँच वर्षभन्दा कम उमेरका बालबालिका वा ३० वर्ष माथिका व्यक्तिहरुमा देखिन्छ। अन्धोपन, इन्सेफलाइटिस, पखाला, कानको संक्रमण गम्भीर श्वासप्रश्वासको संक्रमण दादुरले निम्त्याउने जटिलताहरुमा पर्दछन्। 

दादुरा रोगको उपचार, नियन्त्रण तथा रोकथामका उपायहरु
दादुरा भाईरसको कारणबाट हुने रोग भएकोले यसको विशेष उपचार छैन। यो अवस्थामा बिरामीमा देखा परेको चिन्ह लक्षणका आधारमा उपचार गरिन्छ। ज्वरोका लागि सिटामोल, पोषिलो खाने कुरा खुवाउने, रोग पत्ता लागेको पहिलो र दोस्रो दिन गरी दुई मात्रा भिटामिन ए क्याप्सुल खुवाउनु पर्दछ। एक जना बिरामीले १२ देखि १८ जना बालबालिकालाई सार्न सक्छ। त्यसैले बिरामीलाई अनिवार्य रुपमा अन्य बालबालिकासँगको सम्पर्कमा आउन नदिन आईसोलेसनमा राख्नुपर्दछ। बिरामीले मास्क प्रयोग गर्ने, हात धुने, व्यक्तिगत सरसफाईमा ध्यान दिनुपर्दछ। बच्चाको उमेर ९ महिना र १५ महिनाको उमेरमा एक÷एक मात्रा गरी दुई मात्रा दादुरा विरुद्धको खोप दिनु नै दादुराबाट बच्ने एक मात्र प्रभावकारी उपाय हो।

Continue reading दादुरा रोग: सर्ने तरिका र रोकथामका उपाय

तपाईंको पिसाबको रङले तपाईंको बारेमा के भन्छ?

1140x725

चिकित्सा शिक्षाको प्रारम्भिक दिनदेखि नै रोग  निदानमा पिसाब एक उपयोगी माध्यम भएको छ। यसले तपाईको शरीरमा के भइरहेको छ? भन्ने बारे धेरै कुरा बताउन सक्छ। तपाई कत्तिको हाइड्रेटेड हुनुहुन्छदेखि तपाईलाई पिसाब नलीको संक्रमण भएको वा कुनै किसिमको क्यान्सर भएको, मिर्गौलाको पत्थरी आदि ईत्यादी अवस्थाको बारे बताउन सक्छ।  

सामान्य अवस्थामा पिसाबको रङ कस्तो हुनुपर्छ?

Continue reading तपाईंको पिसाबको रङले तपाईंको बारेमा के भन्छ?

तपाईंको पिसाबको रङले तपाईंको बारेमा के भन्छ?

1140x725

चिकित्सा शिक्षाको प्रारम्भिक दिनदेखि नै रोग  निदानमा पिसाब एक उपयोगी माध्यम भएको छ। यसले तपाईको शरीरमा के भइरहेको छ? भन्ने बारे धेरै कुरा बताउन सक्छ। तपाई कत्तिको हाइड्रेटेड हुनुहुन्छदेखि तपाईलाई पिसाब नलीको संक्रमण भएको वा कुनै किसिमको क्यान्सर भएको, मिर्गौलाको पत्थरी आदि ईत्यादी अवस्थाको बारे बताउन सक्छ।  

सामान्य अवस्थामा पिसाबको रङ कस्तो हुनुपर्छ?

Continue reading तपाईंको पिसाबको रङले तपाईंको बारेमा के भन्छ?

एक क्विन्टल कफी उत्पादन गर्दा रु दुई हजार अनुदान दिने

इलामको पश्चिमी गाउँपालिका माङ्सेबुङले कृषि उत्पादन अभिवृद्धिका लागि अनुदान दिन थालेपछि स्थानीय कृषक हर्षित भएका छन् ।

माङ्सेबुङ वडा नं १ का कृषक देवीप्रसाद अधिकारीले एक क्विन्टल कफी उत्पादन गर्दा पालिकाले रु दुई हजार अनुदान दिने गरेको बताउनुभयो । पछिल्लो समय कफी खेतीको पकेट क्षेत्रका रूपमा विकास भइरहेको माङ्सेबुङमा अनुदान पाउन थालेपछि परम्परागत धान, मकै, कोदो, फापर बाली लगाइरहेका किसान अब कफी खेतीमा आकर्षित भएका छन् ।

उहाँले माङ्सेबुङ–१ मा घरैपिच्छे कफी खेती गरिएको जनाउँदै प्रतिक्विन्टल रु १० हजारका दरले पाकेका कफीका दाना गाउँमै बिक्री हुने गरेको र त्यसमा पालिकाले रु दुई हजार अनुदान थपिदिने गरेको बताउनुभयो ।

माङ्सेबुङ–१ का वडाध्यक्ष भुपाल योङहाङले कृषि उत्पादन वृद्धि गर्न हौसला होस् भनेर गाउँपालिकाले दूध, दाल, बाँस, स्कुस, केरालगायतका बालीमा पनि कृषकले सोझै पाउने गरी अनुदानको व्यवस्था गरिएको जानकारी दिनुभयो ।

उहाँका अनुसार किसानले कालो र पहेँलो दालमा प्रतिकेजी रु एक सय, दूध प्रतिलिटर रु दुई, माली बाँस प्रतिझ्याङ रु एक सय, स्कुस प्रतिझ्याङ रु एक हजार र केरा प्रतिझ्याङ रु एक सय अनुदान पाउने गरेका छन् । गाउँपालिकाले चालु आर्थिक वर्षको बजेटमा कृषि उत्पादनमा अनुदान दिनका लागि रु १६ लाख रकम छुट्याएको उहाँले बताउनुभयो ।

“इलामको दुर्गम क्षेत्र भएकाले यहाँ बाटोघाटो र अरु पूर्वाधारको त्यति राम्रो विकास भइसकेको छैन”, वडाध्यक्ष योङहाङ भन्नुभयो, “किसानले फलाएको बालीले उचित बजार नपाउँदा झन् समस्या हुने भएकाले पालिकाले अनुदान दिएर भए पनि किसानलाई प्रोत्साहित गर्ने नीति लिएको हो ।”

Continue reading एक क्विन्टल कफी उत्पादन गर्दा रु दुई हजार अनुदान दिने

गहिरो निद्राका लागि यस्ता छन् २० उपाय

1140x725

राती सुत्दा निद्रा नपरेर धेरैलाई हैरानी भएको हुन सक्छ। निद्रा लगाउन र मस्त निदाउनका लागि यी २० उपायलाई ध्यान दिनु होला।

Continue reading गहिरो निद्राका लागि यस्ता छन् २० उपाय

अण्डा कति खाने? कसरी खाने?

1140x725

अण्डा स्वास्थ्यका लागि फाइदाजनक मानिन्छ। तर एकदिनमा कति अण्डा खानुपर्छ र पकाउने सही तरिका के हो भन्नेबारेमा तपाईंलाई थाहा छ ? या धेरै अण्डाले हानी गर्न सक्छ ?

चिकित्सकहरु पोषक तत्वले भरपूर भएकाले खानामा अण्डा सामेल गर्न सल्लाह दिन्छन्। यो भिटामिन ए, बी, डी र बी १२ का अलावा लुटीन र जीएजेन्थिनजस्ता पोषक तत्वले भरपूर हुन्छ। आँखाका लागि पनि अण्डा सेवन उपयोगी मानिन्छ। बेलायतका डाइटिसियन डा. फ्र्यांकी फिलिप्सका अनुसार एक दिनमा एक या दुइ अण्डामात्र खान सकिन्छ। उनी भन्छन्, ‘धेरै अण्डा खाँदा डराउनुपर्दैन। तर के ध्यान दिनुस् भने कुनै पनि खानेकुरा बढी खानु भनेको अरु खानेकुुराबाट प्राप्त हुने पोषकतत्वबाट वन्चित रहनु हो।’

Continue reading अण्डा कति खाने? कसरी खाने?

स्वस्थ जीवन शैली , सकारात्मक भावना र जीवन सन्तुष्टि हाम्रो उदेश्य